Prachtige herfstdag in de tuinen van kasteel Gruuthuse

Gepost door: Kastaar |4op1 rij - Zedelgem

Oostkamp 26-10-2013 

Traditioneel word ieder jaar een natuurwandeling georganiseerd met natuurgids Andre Vanhevel. Dit jaar werd de natuurwandeling gekoppeld aan een kasteelbezoek, namelijk kasteel Gruuthuse in oostkamp. Van de huidige graaf kregen wij de toelating het domein te bezoeken, waarvoor langs deze weg van harte dank aan de graaf voor de gastvrijheid. 

Wij stappen de meermaals verbouwde inkompoort voorbij, die maar sinds 2010 toegankelijk is geworden voor het grote publiek, mits voorafgaande aanvraag tot toelating, wij passeren het portiershuisje en de conciërgewoning en komen zo meteen voor het kasteel. Het kasteel heeft niet meer zijn vroeger uitzicht want het is eens zwaar geteisterd geweest door brand. Het bevatte een in drie etages dak dat voorzien was voor het personeel, de huishouding en het bewaren van de schilderijen. Met de hulp van talrijke burgers hebben ze nog wat kunnen redden, maar een jonge brandweerman liet er het leven bij. 

Meteen vallen de schitterende herfstkleuren op, machtig mooi in deze tijd van het jaar, maar voor op echte verkenning te gaan krijgen wij een woordje uitleg van André. Vooreerst de naam Gruuthuse, die doet ons denken aan paleis Gruuthuse in Brugge in de nabijheid van de O.L. Vrouwkerk. Een domein van om en bij de 30 hectaren hier in Oostkamp. Een eigenaardigheid is wel dat het hier nog altijd Gruuthuse noemt, want reeds een 400 jaar is het in handen van de hoogadelijke familie D’Ursel. De naam heeft absoluut niets te maken met Ursel in Oost-Vlaanderen, het kasteel is momenteel nog bewoond door de graaf, het klinkt wel een beetje Frans. Een stapje hoger dan de baronnen en een paar stapjes boven de jonkheren. De kinderen en kleinkinderen hebben allen de titel van graaf, het opperste hoofd heeft de titel van Hertog. Het vroegere domein omvatte een 600 ha, maar door onteigeningen van openbaar nut, zoals de begraafplaats, het Europatuin, de E 40, dat waren allemaal gronden van de familie D’Ursel. Alle gebouwen zijn momenteel geklasseerd. Het domein heeft ook de dikste eik van West-Vlaanderen met een omtrek van 7,5 m, deze staat op een geheime plaats en mag zelfs door de gidsen niet worden verklapt. Wat is nu de reden?  Wel De graaf was hoog geleerd en had ook boskunde gestudeerd, en zijn kennis van bijzondere bomen was zijn stokpaardje, hij wil niet hebben dat de mensen tot bij die eik gaan wegens het verdichten van de grond, en zo zou worden dichtgeptrapt wat zeer slecht is voor de wortels. Terug naar de oorsprong, waarom noemt dat niet kasteel of domein D’Ursel, na 400 jaar? We keren terug naar de middeleeuwen, in Brugge waren zeer veel open ruimtes ten dienen tijde, er waren geen diensten van openbaar nut, men kan zich dat niet voorstellen de mensen wierpen hun afval op straat, die achter de reien woonden hun behoef kwam in de reien terecht, er waren ook veel dieren in de stad vooral paarden en het kwam wel eens voor dat er ook kadavers in het water dreven. Het gevolg was dat er geen drinkbaar water meer in de stad was, een eerste oplossing het water verplicht koken. Stel je voor gekookt water is alles behalve aangenaam om te drinken. Men had er vlug een oplossing op gevonden namelijk bierbrouwen, om het bier wat smakelijker te maken en ook de houdbaarheid te bevorderen, men voegde er kruiden aan toe die bests taande mengeling bestond voornamelijk uit hagel, de bessen van die struik te vergelijken met een laurierstruik men gebruikte ook rozemarijn en andere soorten. Deze algemene mengeling noemde men gruut, dat groeide” overal in het wild op de landerijen, en werd aangevoerd via de rivierbeek, hierlangs kwam het in Brugge en werd opgeslagen in een huis, en dat noemde gruuthuis, en daar was er een baas, de gruutmeester. Die,moest die voorraad bewaren, beheren en verkopen en mocht ook belastingen heffen op de verkoop, zeg maar niet dat de B.T.W. maar van verleden jaar is. Dee aristocratische familie de heren van Brugge, effende met de toestemming van de graaf belastingen heffen, die werden onnoemelijk rijk en werden nadien de heren van Gruuthuse genoemd, en zo krijgen wij een inzicht van die naam. 

Wij stappen het park in en komen voor het kasteel , het heeft wel een ander uitzicht van vroeger , een zware brand vernielde het uit drie verdiepen tellende dakgebouw, de plaatselijke bevolking heeft nog helpen heel wat schilderijen helpen redden, en een jonge brandweerman liet er het leven
Maar het park is onder impuls van de huidige graaf uitgebouwd tot een Engelse landschapstuin en, niet door een Franse stijl, wat is nu het verschil .Die wij u kenden met slingerende paden en lange inzichtpunten, vista’s genoemde werden; ook de vijvers waren geen specifiek ronde of vierkante verschijningen nee de vorm was willekeurig, terwijl bij de Franse stijl het allemaal perfecte geometrische figuren waren. Wij komen langs de vijver met daarin een beeld dat nog gestaan heeft op de wereldtentoonstelling in Parijs. De bezetting door de Duitsers heeft heel wat schade aangebracht en die gebruikten het loden ornament als springplank. De afbeelding was een symbool van een Griekse god.
Wij trekken intussen het prachtige park door in volle herfstpracht langs de”rivierbeek die men wel wilde’ kanaliseren maar gelukkig voor de natuurpracht is dat niet gebeurd. Wij krijgen ook een pracht van een tunnel waarvan het dat dichtgegroeid is met bladeren, een intieme plaats om ongestoord te vertoeven een charmisne genoemd. Aan de buitenkant komen wij in de omgeving van een vroeger hippodroom maar hier is niet veel meer te merken. Maar in deze tijd zou Oostkamp een bijzonder punt geweest zijn van paardenfokkerij en paarderennen en werd Orscamp genoemd, en Ors komt van paard en misschien is dat ook een oorsprong van de gemeentelijke naam. Een laatste geschiedkundig punt in het sterrenbos, bij de boswachters woningen, alle dreven komen samen op één punt, en die lopen uit op de belangrijkste punten van de gemeente, maar hier staat ook een schandpaal; Hier werden mensen aan vastgemaakt die een licht misdrijf hadden begaan, de zware misdadigers werden onthoofd of gevierendeeld. Tijdens de Franse revolutie bestonden geen rechtbanken, maar het waren de heren die recht hadden straffen uit te spreken. Iemand de kaak stellen, dus vastmaken aan de schandpaal, te schande maken. In de geschiedkundige boeken staat vermeld dat zij in hun lijnwaad aan de paal gezet. Vroeger bestonden die uit hout en nagelde” men zij aan de paal vast, later werden het betonpalen. Wij passeren ook verscheidene merkwaardige bomen, en op onze wandeling zullen ook zeer veel prachtige natuurzichten behouden blijven, het was echt een paradijselijke belevenis zoveel mooie natuur in alle rust te kunnen bewonderen, gekruid met een stukje boeiende geschiedenis. 

Nadien werden de 25 deelnemers aan deze wandeling bedacht met een traktatie van het bestuur van 4op1rij, waarvoor onze hartelijke dank. 

Verder een welverdiend proficiat aan de initiatief nemers en vooral onze unieke gids André, het was een  prachtige belevenis en kijken al vol verlangen uit naar een volgende” uitgave.